WIBOR na celowniku: Rzecznik TSUE wskazuje na możliwe nieuczciwe klauzule w umowach kredytowych

Ogłoszona przez Rzecznika Generalnego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) opinia może znacząco wpłynąć na sytuację wielu polskich kredytobiorców posiadających kredyty z oprocentowaniem opartym na wskaźniku WIBOR. Ta wiadomość niesie duże znaczenie dla osób, które zaciągnęły kredyty hipoteczne w złotówkach, ponieważ może prowadzić do istotnych zmian w sposobie, w jaki są one regulowane.

Przedmiot sporu

Sprawa, o której mowa, została skierowana do TSUE przez Sąd Okręgowy w Częstochowie i dotyczy postępowania między J.J. a bankiem PKO BP. Główne pytania dotyczą możliwości sądowej oceny umów kredytowych, które zawierają klauzule oparte na WIBOR. Polski sąd zadał pytania dotyczące uczciwości tych klauzul, a także wpływu braku przejrzystości informacji na temat zmiennego oprocentowania na ich potencjalną abuzywność. Zasadniczą kwestią jest również to, czy umowa kredytu może nadal obowiązywać, jeśli usuniemy z niej WIBOR, pozostawiając tylko marżę banku.

Ocena klauzul WIBOR

W opinii wydanej 11 września 2025 roku, Rzecznik Generalny wskazał na możliwość zastosowania dyrektywy 93/13/EWG dotyczącej nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich do klauzul opartych na WIBOR. Zauważył, że zastosowanie tego wskaźnika przez banki nie wynika z przepisów prawa, co oznacza, że mogą one podlegać ocenie pod kątem ochrony konsumenta. To otwiera drogę do analizy, czy zapisy o zmiennym oprocentowaniu były sformułowane w sposób uczciwy i czy odpowiednio wyjaśniono ryzyko z tym związane.

Wymóg przejrzystości

Rzecznik podkreślił, że klauzule związane z WIBOR-em muszą być jasne i zrozumiałe dla klienta. Banki powinny dokładnie wyjaśniać mechanizm działania wskaźnika, jego administrację oraz wpływ na wysokość rat kredytu. Brak takich informacji może skutkować uznaniem klauzuli za nieuczciwą. Konsument musi być świadomy, że oprocentowanie może się zmieniać w zależności od sytuacji rynkowej. Jeśli sąd stwierdzi, że zapis „WIBOR + marża” nie został odpowiednio przedstawiony klientowi, może dojść do wniosku, że narusza on równowagę stron.

Praktyka pokazuje, że kredytobiorcy często nie byli informowani o ryzyku wzrostu rat ani o możliwości wyboru stałej stopy procentowej. W takich przypadkach sąd może zdecydować o wyeliminowaniu klauzuli z umowy, co prowadzi do pytania o dalsze obowiązywanie kredytu jedynie na podstawie marży banku.

TSUE a legalność WIBOR

TSUE nie ocenia legalności samego wskaźnika WIBOR ani metod jego kalkulacji. Skupia się jedynie na ocenie, czy klient został odpowiednio poinformowany o zmiennym oprocentowaniu i związanym z nim ryzyku. Podobnie Komisja Europejska nie kwestionuje istnienia WIBOR-u, lecz zwraca uwagę na sposób jego wykorzystania w umowach z konsumentami.

Przyszłość

Wyrok TSUE w tej sprawie spodziewany jest na początku 2026 roku i będzie miał istotne znaczenie dla licznych kredytobiorców oraz banków. Eksperci przewidują, że orzeczenie korzystne dla konsumentów może doprowadzić do fali nowych pozwów, podobnie jak miało to miejsce w przypadku kredytów frankowych.

Kredytobiorcy powinni skonsultować swoje umowy z prawnikami w celu oceny obecności potencjalnie nieuczciwych klauzul. Stwierdzenie nieważności umowy może oznaczać konieczność zwrotu wzajemnych świadczeń przez obie strony, co dla osób, które spłaciły znaczną część kredytu, może wiązać się z odzyskaniem nadpłaconych kwot.