Przemoc domowa ma wiele twarzy. Nie odwracaj wzroku — reaguj!
Dom powinien zapewniać bezpieczeństwo, lecz dla niektórych staje się miejscem strachu i kontroli. Przemoc nie zawsze pozostawia widoczne obrażenia: bywa ukryta w codziennych groźbach, odbieraniu samodzielności czy odcinaniu od bliskich. Rozpoznanie tych sygnałów może być pierwszym krokiem do uzyskania ochrony.
Krzywdzenie przybiera postać fizyczną, psychiczną, seksualną lub ekonomiczną. Oprócz uderzeń, popychania i szarpania niepokój powinny budzić poniżanie, wyśmiewanie, zastraszanie, sprawdzanie telefonu, zabieranie dostępu do pieniędzy czy blokowanie możliwości podjęcia pracy. Przemocą może być także zaniedbywanie osoby, która potrzebuje opieki.
Wsparcie przysługuje również wtedy, gdy osoba krzywdząca nie mieszka już z osobą pokrzywdzoną, ale łączy ją lub łączyła z nią trwała relacja uczuciowa bądź fizyczna. Szczególnie trudne może być szukanie pomocy przez dzieci, seniorów, osoby z niepełnosprawnościami oraz osoby niesamodzielne. Ich bezpieczeństwo często zależy od reakcji otoczenia.
Jak szybko uzyskać ochronę i pomoc?
Gdy życie albo zdrowie jest bezpośrednio zagrożone, należy zadzwonić pod numer 112. Przemoc można zgłosić także na Policji lub w prokuraturze. Osoba pokrzywdzona ma dostęp do bezpłatnego wsparcia prawnego, psychologicznego, medycznego i socjalnego, a także do interwencji kryzysowej oraz bezpiecznego schronienia w specjalistycznym ośrodku wsparcia.
W razie zagrożenia policjant może nakazać osobie stosującej przemoc opuszczenie wspólnego mieszkania i jego najbliższego otoczenia. Może też zakazać jej zbliżania się do mieszkania lub osoby pokrzywdzonej na określoną odległość, kontaktowania się z nią albo wstępu między innymi do jej miejsca pracy, szkoły, placówki oświatowej czy obiektu sportowego.
Policjanci mogą zastosować te środki od razu, bez czekania na koniec postępowania karnego. Co do zasady obowiązują one przez 14 dni; sąd może przedłużyć ochronę, udzielając zabezpieczenia. Odizolowanie osoby stosującej przemoc pozwala osobie pokrzywdzonej pozostać w mieszkaniu, zamiast szukać schronienia poza nim.
Postępowanie karne i procedura Niebieskiej Karty
Jedną z podstaw odpowiedzialności za przemoc domową jest art. 207 Kodeksu karnego. Dotyczy on znęcania się fizycznego lub psychicznego między innymi nad osobą najbliższą lub zależną od sprawcy. W podstawowym przypadku przewiduje karę od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności. Gdy pokrzywdzony jest nieporadny ze względu na wiek, stan psychiczny albo fizyczny, zagrożenie wynosi od 6 miesięcy do 8 lat.
Surowsza odpowiedzialność grozi za działanie ze szczególnym okrucieństwem: od roku do 10 lat więzienia. Jeżeli następstwem znęcania się jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie, kara wynosi od 2 do 15 lat pozbawienia wolności. Odpowiedzialność może wynikać także z innych przepisów, dotyczących na przykład gróźb karalnych, naruszenia nietykalności cielesnej czy spowodowania uszczerbku na zdrowiu. Prawna ocena zależy od okoliczności sprawy.
Równolegle można uruchomić procedurę Niebieskiej Karty. Służy ona rozpoznaniu sytuacji, organizacji pomocy i współpracy instytucji; nie zastępuje postępowania karnego. Przy uzasadnionym podejrzeniu przemocy może ją wszcząć uprawniona osoba, między innymi policjant, pracownik socjalny, nauczyciel lub przedstawiciel ochrony zdrowia. Zgoda osoby doznającej przemocy nie jest do tego konieczna.
Przedstawiciele Policji, pomocy społecznej, oświaty i ochrony zdrowia oceniają zagrożenie, przygotowują indywidualny plan pomocy i podejmują działania na rzecz bezpieczeństwa. Jeśli jest to możliwe, przydatne może być zachowanie wiadomości, nagrań, zdjęć obrażeń i dokumentacji medycznej oraz zapisanie dat i przebiegu zdarzeń. Brak takich materiałów nie powinien jednak powstrzymywać przed zgłoszeniem.
Znaczenie ma również czujność sąsiadów, rodziny, znajomych, nauczycieli i współpracowników. Wołanie o pomoc, niepokojące odgłosy, obrażenia czy oznaki zastraszania wymagają reakcji. Każdy, kto wie o przemocy, może powiadomić Policję; ustalenie, czy doszło do przestępstwa, należy do właściwych służb. Trudności życiowe, rodzinne konflikty ani silne emocje nie usprawiedliwiają krzywdzenia. Czasem telefon lub rozmowa stają się początkiem drogi do bezpieczeństwa.
Źródło: Komenda Miejska Policji w Szczecinie – Portal polskiej Policji
